Mục lục
LOẠI CÂY TRỒNG
Xoài là loại cây thân gỗ, cây trưởng thành cao từ 3m – 20m tùy giống, trái xoài vị chua ngọt thuộc chi Xoài, bao gồm rất nhiều trái cây nhiệt đới, được trồng chủ yếu như trái cây ăn được. Phần lớn các loài được tìm thấy trong tự nhiên là các loại xoài hoang dã. Tất cả đều thuộc họ thực vật có bông Anacardiaceae. Xoài có nguồn gốc ở Nam Á và Đông Nam Á, từ đó nó đã được phân phối trên toàn thế giới để trở thành một trong những loại trái cây được trồng hầu hết ở vùng nhiệt đới. Mật độ cao nhất của chi Xoài (Magifera) ở phía tây của Malesia (Sumatra, Java và Borneo) và ở Myanmar và Ấn Độ. Trong khi loài Mangifera khác (ví dụ như xoài ngựa, M. Foetida) cũng được phát triển trên cơ sở địa phương hơn, Mangifera indica – “xoài thường” hoặc “xoài Ấn Độ” – là cây xoài thường chỉ được trồng ở nhiều vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Nó có nguồn gốc ở Ấn Độ và Myanmar. Nó là hoa quả quốc gia của Ấn Độ, Pakistan, Philippines, và cây quốc gia của Bangladesh. Trong một số nền văn hóa, trái cây và lá của nó được sử dụng như là nghi lễ trang trí tại các đám cưới, lễ kỷ niệm, và nghi lễ tôn giáo.
GIỐNG
Xoài đài loan
MÙA VỤ
Trồng xoài vào đầu mùa mưa, từ tháng 5-7 để có đủ nước tưới trong giai đoạn đầu. Xoài cho thường cho thu hoạch vào tháng 3 – 4 âm lịch.
QUY TRÌNH CANH TÁC
Làm đất
Đắp bầu cao, khử khuẩn bằng vôi, lót phân hữu cơ tưới nước 20 – 30 ngày trước khi xuống giống.
Chọn giống và gieo trồng
Chọn giống bằng cách chọn cây ghép khỏe mạnh tại vườn ươm địa phương.
Đào một hốc nhỏ ở chính giữa hố, rạch bỏ túi bầu nilon và đặt bầu cây vào giữa hố, lấp đất vừa bằng cổ rễ, nén chặt xung quanh. Sau đó cắm 2 cọc chéo chữ X vào cây và buộc dây để tránh lay gốc làm chết cây. Sau khi trồng tủ xung quanh gốc bằng rơm, rác mục và tưới nước giữ ẩm cho cây liên tục trong một tháng đầu để tạo độ ẩm cần thiết cho rễ phát triển. Khoảng cách gieo trồng 5m x 6m để tạo điều kiện cho cây tạo tán và phát triển.
Chăm sóc
- Tỉa cành, tạo tán
Cây Xoài là loại cây ra bông đậu trái ở đầu cành, tạo tán tròn đều nhận ánh sáng từ mọi phía sẽ thuận lợi cho việc ra bông đậu trái. Khi cây có chiều cao 1m cắt tỉa cành chỉ để lại chiều cao khoảng 0,8m, cây phát triển 5-7 cành mới cắt chỉ để 3 cành khung tỏa đều 3 hướng làm cành cấp I. Khi cành cấp I dài 0,5-0,8m tỉa tiếp và chỉ để lại 3 cành làm cấp II và từ cành cấp 2 chỉ tỉa để lại 3 cành cấp III. Sau đó ngưng tỉa để cây phát triển tự nhiên, lúc này cây sẽ có bộ khung vững chắc và tán sẽ phát triển theo dạng tròn. Hàng năm sau khi thu hoạch cắt tỉa bỏ cành sâu bệnh, cành khuất trong tán, cành mất cân đối, để cây thông thoáng.
- Bao trái
Trong giai đoạn trái non cho tới khi chín, trái xoài thường xuyên bị nhiều loại sâu bệnh, côn trùng tấn công: bọ cánh cứng, ruồi đục trái, bọ rầy, bọ xít…nên để bảo vệ trái đảm bảo chất lượng, duy trì năng suất cần tiến hành dùng túi chuyên dụng bao trái nhằm hạn chế sự tấn công của côn trùng, sâu bệnh. Ngoài ra việc bao trái sẽ giúp vỏ trái sáng, đẹp bắt mắt dễ dàng tiêu thụ hơn.
- Làm cỏ
Làm cỏ bằng máy cắt cỏ hoặc xử lý thủ công: cuốc, nhổ bỏ. Phủ gốc xoài bằng cỏ khô mục, rác hữu cơ hoai mục, cây phân xanh… để hạn chế cỏ dại; xới phá váng sau mỗi trận mưa to.
Ngoài ra để tăng hiệu quả sử dụng đất, giữ độ ẩm cho đất thì bà con cũng trồng xen các cây họ đậu, rau ngắn ngày xen canh với cây xoài. Ngoài ra việc trồng xen các cây họ đậu còn góp phần cải tạo đất và tạo nguồn phân hữu cơ cho đất.
- Tưới nước
Cần cung cấp đủ nước cho cây nhất là trong mùa khô, khi trái đang lớn và lúc trái sắp chín.
- Bón phân
Giai đoạn cây tơ bón phân kali từ thân chuối và rỉ mật đường, bón đạm từ cá, ốc ủ, pha phân vào nước tưới 2 tháng/lần. Giai đoạn cây lớn, khi cây cho trái gia tăng lượng phân bón sau khi thu hoạch để cây đủ sức nuôi trái năm sau. Trên đất màu mỡ không nên bón nhiều phân đạm cá cho cây vì một số loại xoài bón nhiều phân đạm, kali trái bị nứt, có vị chát. Khi gặp trường hợp này bón thêm vôi để cân đối lại dinh dưỡng trong đất. Hàng năm cần bón thêm phân hữu cơ hoai mục khoảng 10-20kg/gốc/ năm hoặc bón phân tro trấu, xác thân đậu, vỏ đậu.
Sâu, bệnh hại
Bệnh thán thư: bệnh làm thối đen bông, rụng bông, thối đen trên trái. Bệnh phấn trắng: xâm nhiễm và gây hại lá, bông, trái đặc biệt là bông và chùm bông. Bệnh muội đen: do bài tiết của rệp. Bệnh cháy lá: bệnh phát triển trong mùa mưa, gây hại chủ yếu trên lá. Sâu đục thân, đục cành: sâu đục sâu vào thân cành, làm đứt mạnh dẫn dinh dưỡng lên cây làm chết cây. Rầy xanh: rầy tiết dịch gây bệnh mùa nóng, làm xoài kém phát triển. Thời gian hại mạnh từ tháng 10 năm trước đến tháng 6 năm sau. Ruồi đục trái: ruồi đục vào trái lúc vỏ trái già, đẻ trứng dưới lớp vỏ, sâu non ăn thịt trái gây thối, rụng trái. Bệnh thối đọt: do nấm Dipldia Natalensis phá hại trên cành, lá, trái. Cành non xuất hiện đốm sậm màu lan dần nên lá. Lá cũng bị biến sang màu nâu, bìa lá cuốn lên trên. Có thể thấy mủ chảy trên các cành bị bệnh. Chẻ dọc cành bị bệnh có thể thấy bên trong có các sọc nâu do các mạch dẫn nhựa bị hư. Bệnh phát triển mạnh lúc độ ẩm không khí cao, lan nhanh trong mùa mưa. Trên trái, vùng vỏ quanh cuống trái bị úng sậm màu, sau đó lan rộng thành vùng đen tròn, sau 2-3 ngày có thể gây thối trái.
Rệp sáp. Phòng ngừa bằng cách phun nước vào tán cây để rửa trôi rệp, tỉa bỏ những trái bị nhiễm ở giai đoạn đầu để tránh sự nhân mật số rệp sáp, hạn chế trồng xen với những cây dễ nhiễm rệp sáp như đu đủ, mãng cầu,…
Bệnh thối trái. Phòng ngừa bằng cách tỉa bỏ các cành gần mặt đất vì khi trái gần chín sẽ dễ nhiễm bệnh từ đất trong mùa mưa, cắt bỏ và thu gom các trái bị bệnh rơi rụng trong vườn đem tiêu hủy.
Chăm sóc vườn thông thoáng, đầy đủ ánh sáng, tránh ẩm ướt để phòng ngừa các bệnh do nấm gây ra. Bao trái để tránh sâu ruồi đục trái, cân bằng sinh thái trong vườn để tạo thế cân bằng giữa thiên địch và dịch hại, v,v….
Thu hoạch và bảo quản
Thu hoạch tay bằng cách dùng kéo cắt cả chùm trái để cho cành khỏi bị gãy, bị xước. Khi trái già, vỏ trái hồng sáng, độ chín đặc trưng của giống thì thu hoạch. Nên thu hái vào lúc trời râm mát, khô ráo. Trái thu hái về cần phân loại. Nếu vận chuyển đi xa thì đóng vào sọt hoặc thùng không quá 5 lớp (đóng sọt phải có lót rơm, lá hoặc giấy giữa các lớp trái). Sau khi thu hoạch vệ sinh xung quanh tán cây, cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh và tiếp tục chăm sóc.
MÔ TẢ SẢN PHẨM
Trái xoài đài loan xanh to trọng lượng trung bình đạt 1,0-1,2kg cùi dầy, thịt trái chắc, ít xơ, hạt mỏng, ăn ngọt đậm, đặc biệt khi ăn xanh vẫn ngọt.

CÁCH SỬ DỤNG
Dùng ăn tươi, làm mứt, sấy khô, sản xuất nước ép, v.v…